NOVI SAD – Potomak čuvenog koprivića iz Ulice Modene, koji je decenijama bio jedan od prepoznatljivih simbola Novog Sada, biće posađen na svom nekadašnjem mestu nakon završetka radova na parternom uređenju ovog dela gradskog jezgra.
Gradonačelnik Novog Sada Žarko Mićin obišao je mladicu u rasadniku JKP „Gradsko zelenilo“, gde je proizvedena iz reznice matičnog stabla koje je krasilo ugao Ulice Modene i Ulice Ilije Ognjanovića.
Reč je o pokušaju da se sačuva kontinuitet jednog od najpoznatijih novosadskih stabala, ali i da se deo zelenila i memorije grada vrati u prostor koji se trenutno uređuje.
Stablo koje je bilo deo istorije grada
Koprivić na uglu Modene i Ilije Ognjanovića bio je mnogo više od običnog stabla. Bio je deo ambijenta centralnog Novog Sada i jedno od mesta koje su generacije građana prepoznavale kao prirodnu oazu u centru grada.
Prema podacima Grada Novog Sada, stablo je bilo pod zaštitom od 1978. godine, kao spomenik prirode prve kategorije. Njegova starost procenjivana je na više od 150 godina.
Koprivić je bio jedini preostali primerak nekadašnjeg drvoreda koji se pružao Ulicom Ilije Ognjanovića, a njegova velika krošnja decenijama je pružala hlad prolaznicima i bila karakterističan deo izgleda centra grada.
Stablo je preživelo različite periode razvoja Novog Sada, promene u izgledu gradskog jezgra i brojne intervencije u okolnom prostoru, ali nije uspelo da preživi snažno olujno nevreme koje je pogodilo grad u julu 2023. godine.
Tada je vekovni koprivić teško oštećen i konačno stradao, što je izazvalo veliku pažnju i žaljenje Novosađana.
Sačuvan genetski materijal starog stabla
Ipak, priča o kopriviću time nije završena.
Stručnjaci JKP „Gradsko zelenilo“ uzeli su reznice sa matičnog stabla, čime je sačuvan njegov genetski materijal i omogućeno razmnožavanje potomaka.
Jedna od tih mladica sada se nalazi u rasadniku gradskog zelenila i upravo ona bi trebalo da bude vraćena na prvobitnu lokaciju.
Potomci starog koprivića već su posađeni na više lokacija u Novom Sadu i, prema navodima Grada, dobro su se pokazali.
Ova vrsta ima dodatni značaj za urbano zelenilo jer je relativno otporna na klimatske promene i specifične uslove koji vladaju u gradskim sredinama. Zbog toga se koprivić vidi i kao vrsta koja može imati značajno mesto u budućem ozelenjavanju grada.
U Novom Sadu već posađeni novi koprivići
Čuvanje uspomene na stari koprivić nije ostalo samo na jednom stablu.
Grad Novi Sad je tokom 2024. godine, u okviru akcije „Sadimo sada za budućnost Novog Sada“, najavio i sproveo sadnju 47 koprivića na teritoriji različitih mesnih zajednica. Sadnja je bila posvećena upravo sećanju na stablo iz Ulice Modene koje je uništeno u nevremenu 2023. godine.
Na taj način potomci stare biljke postaju deo novih zelenih površina širom grada, dok će jedan od njih imati posebno mesto – upravo tamo gde je raslo matično stablo.
Povratak u obnovljeni deo centra
Povratak koprivića predviđen je nakon završetka radova na parternom uređenju Ulice Modene i okolnog prostora.
Grad je za drugu fazu uređenja dela gradskog jezgra iznad podzemne garaže obezbedio 695,5 miliona dinara sa PDV-om. Projekat obuhvata više od 11.200 kvadratnih metara prostora, uključujući oko 6.320 kvadratnih metara pešačkih površina i oko 2.155 kvadratnih metara zelenih površina, uz biciklističke staze, novu infrastrukturu, javnu rasvetu i urbani mobilijar.
U takvom, obnovljenom ambijentu trebalo bi da svoje mesto ponovo dobije i koprivić – ne kao replika starog stabla, već kao njegov direktni potomak.
Za Novosađane koji pamte staro stablo, njegovo vraćanje ima i simboličnu vrednost. Za grad, međutim, ovaj potez ima i praktičnu stranu: izbor vrste koja može da podnese uslove savremenog grada predstavlja deo šire potrebe da se u centralnim gradskim zonama očuva i unapredi zelenilo.
Tako će na uglu Modene i Ilije Ognjanovića uskoro ponovo rasti koprivić. Staro stablo više ne može da se vrati, ali njegov potomak može da nastavi priču na istom mestu – kao deo sećanja na jedan od simbola Novog Sada i kao novo stablo koje će tek postati deo njegovog gradskog pejzaža.
M. T.
