Zahvaljujući naprednim satelitskim tehnologijama i više od milijardu prikupljenih merenja, NASA je predstavila jednu od najpreciznijih vizualizacija Zemljinog gravitacionog polja do sada. Iako na prvi pogled podseća na oblik krompira, naučnici ističu da ovaj prikaz ne predstavlja stvarni fizički izgled planete, već takozvani geoid – zamišljenu površinu koja pokazuje kako bi izgledali svetski okeani kada bi na njih delovala isključivo Zemljina gravitacija.
Zemlja je i dalje gotovo savršena sfera, blago spljoštena na polovima usled svoje rotacije. Međutim, raspodela mase u njenoj unutrašnjosti nije jednaka, pa se gravitaciona sila neznatno razlikuje od mesta do mesta. Gušće stene stvaraju jače gravitaciono privlačenje, dok oblasti sa manjom gustinom imaju slabije gravitaciono polje.
Upravo zbog tih razlika na modelu se vide gravitaciona „brda“ i „doline“. U stvarnosti, odstupanja su veoma mala – od oko 85 metara iznad do 106 metara ispod referentne površine. Kako bi bile jasno uočljive, u NASA-inoj vizualizaciji uvećane su čak 10.000 puta.
Model geoida izrađen je na osnovu gravitacionog modela GOCO06s, koristeći podatke prikupljene tokom 15 godina sa 19 satelita, među kojima su i NASA-ina misija GRACE i evropski satelit GOCE. Njihova merenja omogućila su do sada najdetaljnije mapiranje Zemljinog gravitacionog polja.
Ovakve vizualizacije imaju veliki praktični značaj. Koriste se za unapređenje preciznosti GPS navigacije i određivanja nadmorske visine, praćenje promena nivoa mora izazvanih klimatskim promenama, kao i za istraživanje unutrašnje građe Zemlje, kretanja tektonskih ploča i procesa koji se odvijaju duboko ispod njene površine.
Nova NASA-ina mapa još jednom potvrđuje koliko su savremene satelitske tehnologije promenile način na koji proučavamo planetu, omogućavajući naučnicima da otkriju procese koji su nevidljivi ljudskom oku, ali imaju ključnu ulogu u razumevanju Zemlje i njenog funkcionisanja.
https://svs.gsfc.nasa.gov/5660/#media_group_380514
M. T.
Foto: Mark SubbaRao / NASA-GSFC Scientific Visualization Studio)
