OSLO – Norveški kralj Harald V preminuo je danas u 89. godini u Nacionalnoj bolnici u Oslu, saopštila je Kraljevska kuća. Preminuo je u 6.35 časova po lokalnom vremenu, nakon što mu se zdravstveno stanje prethodnih dana naglo pogoršalo. Njegov sin, prestolonaslednik Haakon, automatski je nasledio presto.
Harald V preminuo je u Nacionalnoj bolnici u Oslu, gde je bio hospitalizovan od 17. avgusta. Kraljevska kuća je prethodnog dana saopštila da je njegovo zdravstveno stanje veoma ozbiljno, nakon što se tokom lečenja zbog poremećaja krvi dodatno pogoršalo.
Kralj Harald V bio je na norveškom prestolu od 1991. godine, kada je nasledio svog oca, kralja Olava V, i tokom više od tri decenije postao jedna od najprepoznatljivijih ličnosti Norveške.
Bio je najduže vladajući i najstariji aktuelni monarh u Evropi. Reuters ga opisuje kao reformističkog kralja koji je tokom svoje vladavine modernizovao monarhiju, ali istovremeno zadržao njenu tradicionalnu i simboličku ulogu u norveškom društvu.
Harald V rođen je 21. februara 1937. godine u Oslu i bio je prvi norveški prestolonaslednik rođen u Norveškoj u gotovo šest vekova. Tokom Drugog svetskog rata, kao dete, sa porodicom je napustio zemlju nakon nemačke okupacije Norveške i deo detinjstva proveo u Sjedinjenim Američkim Državama.
Za kraljicu Sonju oženio se 1968. godine, uprkos tadašnjem protivljenju delu kraljevskog establišmenta, jer je Sonja Haraldsen bila građanka bez plemićkog porekla. Njihov brak trajao je gotovo 58 godina. Imali su dvoje dece, prestolonaslednika Haakona i princezu Märthu Louise, kao i šestoro unučadi.
Harald je tokom vladavine bio poznat po insistiranju na otvorenosti i uključivosti norveške monarhije. Posebno je ostao upamćen po obraćanjima naciji nakon terorističkih napada 2011. godine, kada je pozivao na jedinstvo i solidarnost.
U jednom od svojih poznatih govora 2016. godine govorio je o Norveškoj kao društvu u kojem ima mesta za ljude različitih porekla, uverenja i životnih izbora, čime je dodatno učvrstio imidž monarhije kao moderne i otvorene institucije.
Kralj je poslednjih godina imao više zdravstvenih problema i nekoliko puta je bio hospitalizovan. Imao je ugrađen pejsmejker, a lečen je i od drugih zdravstvenih komplikacija. U avgustu ove godine primljen je u bolnicu zbog poremećaja krvi, nakon čega je njegovo stanje postalo ozbiljno.
Vest o njegovom pogoršanom zdravstvenom stanju prethodnih dana izazvala je veliku pažnju javnosti. Građani su se okupljali ispred Kraljevske palate u Oslu, ostavljali cveće i palili sveće, dok su članovi kraljevske porodice dolazili u bolnicu.
Posle smrti Haralda V, njegov sin Haakon postao je novi norveški kralj. AP navodi da je Haakon automatski nasledio presto, a očekuje se da će novi monarh nastaviti tradiciju norveške ustavne monarhije.
Smrću Haralda V završava se više od tri decenije duga era norveške monarhije, tokom koje je kralj stekao reputaciju stabilne i popularne figure koja je predstavljala kontinuitet države u periodima velikih društvenih promena i kriza.
M. T.
