Pre 85 godina, 6. aprila 1941. nacistička Nemačka, uz podršku Italije, Mađarske i Bugarske, započela je invaziju na Kraljevinu Jugoslaviju, nakon čega je usledilo razaranje Beograda, kapitulacija jugoslovenske vojske i početak okupacije zemlje.

Kraljevina Jugoslavija uvučena je u Drugi svetski rat agresijom nacističke Nemačke 6. aprila 1941. godine, samo desetak dana nakon prevrata u Beogradu 27. marta. Hitler je u besu naredio uništenje Jugoslavije, a invazija je počela u ranim jutarnjim satima, uz učestvovanje Italije, Mađarske i Bugarske.

Beograd, proglašen za otvoreni i nebranjeni grad, brutalno je bombardovan 6. i 7. aprila. U dvodnevnom napadu učestvovalo je 484 nemačka aviona, 234 bombardera i 120 lovaca, a na grad je izručeno oko 440 tona bombi. Procene žrtava kreću se od 2.274 do 4.000 poginulih, dok je uništeno 627 objekata, a skoro 7.000 oštećeno. Među stradalim kulturnim objektima bila je i Narodna biblioteka, koja je zahvaćena požarom.

Beograd su branile formacije Šestog lovačkog puka i protivvazdušne jedinice, oborivši najmanje 42 nemačke letelice, pri čemu je poginulo 11 jugoslovenskih pilota. Aprilski rat završen je kapitulacijom jugoslovenske vojske 17. aprila, dok je vlada Dušana Simovića napustila zemlju dva dana ranije.

Prevrat u Beogradu 27. marta bio je praćen masovnim oduševljenjem u Srbiji, Skoplju, Sarajevu i Splitu, ali je Berlin optužio Jugoslaviju za navodne incidente prema nemačkoj manjini, što je preuveličano. Uprkos neutralnom stavu vlade Simovića i formalnom pristupanju Trojnom paktu, zemlja je ubrzo našla u ratu, suočena s invazijom iz vazduha i kopna iz više pravaca – Nemačke, Mađarske, Italije i Bugarske.

Napad je imao za cilj onemogućavanje povlačenja jugoslovenskih snaga ka Grčkoj i formiranje Solunskog fronta. Jugoslovenska vojska od 1,2 miliona bila je popunjena 70–90%, ali nije mogla da se odupre koordinisanom napadu. Tokom bombardovanja Beograda poginuo je i ministar Fran Kulovec, dok je vlada evakuisana ka Nikšiću, a kasnije u London.

Kapitulaciju je 17. aprila u Beogradu potpisala vojska, ne država, dok su pripadnici vojske odvedeni u zarobljeništvo. Napad i okupacija Kraljevine Jugoslavije ostavili su duboke posledice na narod, teritoriju i kulturnu baštinu zemlje, postavljajući je u širi kontekst Drugo svetskog rata u Evropi.

M. T.