Kada se otvore popisi stanovništva, obično se očekuju brojke. Ali ponekad iz njih izađe čitava ispravka kolektivne mašte. Tako je i sa popisom Irske iz 1926. godine, o kome je Guardian juče pisao kao o dokumentu koji ruši sliku tadašnje zemlje kao jednoličnog, zatvorenog i gotovo bezbojnog društva. Digitalizacijom oko 700.000 stranica i podataka o približno 2,9 miliona ljudi, istraživačima i javnosti otvoren je pogled u jedan mnogo razuđeniji pejzaž. U njemu se vide i doseljenici iz Britanije, Amerike, Nemačke, Egipta, Indije, tragovi stranih inženjera, hotelskih gostiju, radnika i raznih prolaznih ili trajnih prisustava koji ranije nisu imali mesto u jednostavnim nacionalnim pričama.
U tome leži prava draž ove vesti. Arhiv nije samo mesto gde se proverava prezime pradedе, već prostor u kome istorija prestaje da bude legenda i postaje tekstura. Irska između dva rata, kako sada sve jasnije izgleda, nije bila samo stroga i samodovoljna zajednica, nego zemlja koja je, uprkos konzervativnim crtama, bila dublje povezana sa svetom nego što se to kasnije volelo priznati. Tu je i druga, tiša dimenzija priče: brojke o promenama verske i društvene strukture, uključujući veliki pad protestantskog stanovništva između 1911. i 1926, otvaraju pitanja na koja istorija još nema potpuno zaokružen odgovor. Ponekad je dovoljno da država otključa svoje fascikle pa da se promeni i način na koji zamišlja samu sebe.
S.B.
Izvor: Postinfo